Ghana được biết đến với tên gọi Black Stars và một lịch sử gắn chặt với các giải lớn của châu Phi. Bốn lần đăng quang AFCON, chiến thắng World Cup đầu tiên năm 2006 và hành trình tứ kết năm 2010 tạo nên những lớp ký ức khác nhau về đội tuyển. Đọc hồ sơ Ghana vì thế cần phân biệt danh hiệu cấp châu lục, kết quả từng trận World Cup và nhân sự của từng thế hệ, thay vì gộp tất cả thành một bảng thành tích thiếu thời điểm.
Bốn cột mốc vô địch châu Phi
Tổng kết lịch sử của CAF ghi Ghana vô địch vào các năm 1963, 1965, 1978 và 1982. Lần đầu đến ngay trên sân nhà năm 1963, khi đội thắng Sudan 3–0 ở chung kết. Hai năm sau tại Tunisia, Ghana đánh bại chủ nhà 3–2 sau hiệp phụ để bảo vệ ngôi vô địch. Những chức vô địch liên tiếp ấy thuộc thời HLV Charles Kumi Gyamfi, một tên tuổi quan trọng trong lịch sử đội tuyển.
Năm 1978, Ghana lại đăng quang trên sân nhà sau trận thắng Uganda 2–0, với hai bàn của Opoku Afriyie. Đến năm 1982, đội hòa Libya 1–1 ở chung kết rồi thắng luân lưu 7–6. Fred Osam-Duodu dẫn đội năm 1978, còn Gyamfi trở lại ở kỳ giải 1982. Nhìn theo từng chiến dịch giúp thấy bốn danh hiệu không đến từ một đội hình bất biến, dù cùng tạo nên vị thế của Black Stars tại châu Phi.
Những lần tiến gần chiếc cúp tiếp theo
Bài CAF viết trước AFCON 2017 nhắc lại Ghana vào chung kết các năm 2010 và 2015, cũng như bán kết năm 2012 và 2013. Riêng chung kết 2015 kết thúc bằng thất bại luân lưu trước Bờ Biển Ngà. Đây là tư liệu nhìn lại giai đoạn trước giải 2017; những mô tả về HLV, phong độ hay thời gian chờ danh hiệu trong bài nguồn không được hiểu là cập nhật cho đội tuyển hôm nay.
Chiến thắng World Cup đầu tiên
Ngày 17/6/2006, Ghana thắng CH Czech 2–0 để có chiến thắng đầu tiên tại World Cup. Tường thuật UEFA về trận đấu ghi Asamoah Gyan mở tỷ số rất sớm, còn Sulley Muntari ghi bàn thứ hai. Gyan cũng có một quả phạt đền trúng cột dọc. Trận đấu cho thấy một đội lần đầu dự vòng chung kết vẫn có thể tạo ra thế trận chủ động trước đối thủ được đánh giá cao.
Ở trận tiếp theo với Mỹ, Ghana thắng 2–1 nhờ các bàn của Haminu Draman và Stephen Appiah; Clint Dempsey ghi bàn cho đối phương. GFA lưu lại trận ngày 22/6/2006 trong phần nhìn lại những cuộc gặp đáng nhớ. Tuy nhiên, hành trình kết thúc ở vòng 16 đội khi Ghana thua Brazil 0–3 ngày 27/6. Biên bản DFB ghi các bàn của Ronaldo, Adriano và Zé Roberto.
Hai trận loại trực tiếp năm 2010
Ghana lại gặp Mỹ ở World Cup 2010, lần này tại vòng 16 đội. Theo tư liệu GFA, Kevin-Prince Boateng ghi bàn trước, Landon Donovan gỡ hòa, rồi Asamoah Gyan quyết định trận đấu trong hiệp phụ. Chiến thắng 2–1 đưa Black Stars vào tứ kết. So với cuộc gặp năm 2006, tỷ số giống nhau nhưng bối cảnh khác hẳn: một trận thuộc vòng bảng, trận kia trực tiếp quyết định quyền đi tiếp.
Bản tường thuật GFA về trận tứ kết ghi Ghana hòa Uruguay 1–1 sau 120 phút rồi thua luân lưu 2–4. Muntari mở tỷ số trước khi Diego Forlán gỡ hòa. Cuối hiệp phụ, Luis Suárez dùng tay cản bóng và bị đuổi; Gyan sút quả phạt đền sau đó trúng xà ngang. Quả phạt đền trong trận phải được phân biệt với lượt sút luân lưu, nơi Gyan thực hiện thành công.
Fernando Muslera cản các lượt sút của John Mensah và Dominic Adiyiah, giúp Uruguay giành quyền vào bán kết. Ghana đã ở rất gần bước tiến tiếp theo nhưng kết quả chính thức vẫn là dừng tại tứ kết. Khi tìm tư liệu về thế hệ này, các tên Richard Kingson, Stephen Appiah, Muntari, Gyan hay Kevin-Prince Boateng cần được đặt đúng vào giải năm 2010, không xem là đội hình hiện tại.
Ảnh tư liệu và theo dõi Black Stars
Ảnh trong bài chụp Ghana tại trận giao hữu với Mali ở Paris ngày 31/3/2015, có ghi tác giả và giấy phép riêng ngay dưới ảnh. Đây là một lát cắt của đội tuyển, không phải ảnh đội hình năm 2006 hoặc 2010. Để nối các tư liệu, bạn có thể đọc hồ sơ Uruguay, xem lịch thi đấu, trở lại trang chủ hoặc mở nhanh phần Ghana ở World Cup 2010.